Bierze się do tego celu
Tęgiego, starego pryka,
Sadza się go na fotelu
I siarczyście się go "tyka".

Odmiany wszak prawa znacie,
Trudności nie będzie zatem;
Więc: jubilat, jubilacie,
Jubilata, z jubilatem...

Publiczności zastęp liczny
Hurmem obsiada galerią,
A cały ten obchód śliczny
Sam pacjent bierze na serio.

Wstaje rzędem człek niektóry,
Kogo tam zaswędzi ozór,
I wygłasza srogie bzdury
W uroczysty dmąc je pozór.

Brzmi powaga w każdym słowie,
Choć od śmiechu drgają rzęsy:
O, bo myśmy tu w Krakowie
Wszystko straszne sans rire pęsy.

Reszta słucha, oczy mruży
Kpiąc po trosze sobie z pryka,
I z tego, który bajdurzy,
I z tego, który to łyka.

"Z uwielbienia pełnym łonem
Stawiam tu, czcigodny panie,
Z sercem... te... tak przepełnionem,
Że mi ledwo tchu już stanie.

Twe zasługi są tak duże,
Żeby trzeba, jakiem szczery,
Ryć... te... spiżem... na marmurze...
(po cichu: cztery litery).

(Boy)

http://lizzardo.wordpress.com/2007/11/25/dziadek-jozek-czyli-ck-czkawka

Lizzardo się zastanawia nad fenomenem ukochania przez krakusów monarchii austrowęgierskiej, mnie jedynie czasem krew zaleje, jak się na przykład w oczy Mazana, albo Makłowicza spojrzę. I widzę załzawioną tęsknotę za czasami, których żaden z panów nie przeżył, a żyje w klimacie wspomnień. Wspomnień, raczej chyba fantazmatów. Owszem, owszem, nie ma się co sprzeczać, że zabór austriacki najłagodniejszy był. Nikt nie mówił o końcu złudzeń, nikt arcybiskupa nie aresztował, wręcz przeciwnie, ale o tym za chwilę.

Właśnie cicho i spokojnie, w owych fantazmatach jest, jak u bozi za piecem. Uciekanie przez granicę, by do rosyjskiego wojska nie trafić. Publikowanie tekstów, które nie mogłyby się ukazać nigdzie indziej. Czego się czepiam?

Małopolskiej prowincji chociażby, która pod panowaniem słodkiego Prohazki, jak mawiają o nim Czesi podupadła bardzo. Te małe poletka, bieda, glina, wszy i smród. Tego wszystkiego pewnie z dalekiego Krakowa widać nie było, a tym bardziej już z „Widnia”.

Szkoda, że w tym naparze kawusi z ciasteczkiem na Plantach, jakoś mało widać historyczną prawdę, rzetelną ocenę wydarzeń, a jedynie sentymenty. Środowiska konserwatywne, poczynając od tych politycznych, a na dziennikarzach i publicystach kończąc nadają ton. Ograniczenie roli sejmów krajowych, czy ugodowe pisarstwo spod znaku „Teki Stańczyka” nurzające w błocie pamięć o powstaniu styczniowym. Oszczercze teksty o możliwych defraudacjach finansowych dowództwa narodowego zrywu i nazywanie ich głupcami. Siedźmy na swojej miedzy, ciepło tu i przytulnie, w ulubionej kawiarni rano kelner poda kawusię z pianką oraz ukochany „Przegląd”.

Arcybiskup Puzyna odmówi pochowania wieszcza romantycznego, którego prochy znajdą się w Polsce dopiero w czasach niepodległości i powie coś o „patriotyzmie ulicznym” przy okazji pięćsetnej rocznicy Grunwaldu. Mszy oczywiście nie odprawi, chyba nikogo to nie dziwi. Fakt, że nie chciał samobójcy pochować też chyba dziwnym nie jest, nawet jeśli zasłużonego dla kultury.

Och jakież wspaniałe jest życie pod panowaniem takiego władcy jak Franciszek. Co prawda na węgierskich współbraci wezwano rosyjskich żołnierzy, wielu z nich zginęło, wielu uciekło, wielu zesłano, uwięziono, majątki skonfiskowano. I Bema rapsod tam rozbrzmiał, jednak chyba zbyt cicho, by usłyszanym być w Krakowie. „Polsko, Polsko! Ja Cię już nie zbawię” – czy w słodkim zastygłym czasie, znad serniczka wiedeńskiego coś słychać? Legiony Dulskich bogobojne, wiernopoddańcze i jakiś wichrzyciel co na islam przeszedł? A fuj!

Przewróćmy następną stronę gazetki i dowiemy się z rubieży wspaniałego świata, jakie bale organizuje się właśnie w stolicy. Socjaliści? Furda. Damy na mszę za duszę Podbipięty i zaraz poczujemy się lepiej. Nam nadal pasuje konik przed tramwajem elektrycznym, jako żywy okaz tradycji, którą tak szanujemy w obliczu postępu.

W 1880 uroczy dziadeczek z wąsem odwiedza Galicję. Dzieci z kwiatami, matrony wciśnięte w gorsety i ściśnięte w tłumie, a wszyscy panowie radcy wypomadowani. Pełnia szczęścia.

Nie mam zamiaru przedstawiać tutaj tabelki z poszczególnymi wydarzeniami historycznymi. A po co? Kto chce sam fakty sprawdzić może. Porównać, chociażby, działalność społeczną w zaborze poznańskim, np. słynne kasy księdza Marcinkiewicza i lenistwo galicyjskie. Nieróbstwo, słodki bałaganik, smrodek, brudek, konserwatyzm, dulszczyznę. I powoływanie się na słynne wystąpienia modernistów nic tutaj nie pomoże. Wystarczy sobie przypomnieć, co o szanowanych pisarzach krakowskich Brzozowski pisał. Dziś już całkowicie zapomnianych, a wówczas siedzących na ciepłych posadkach i pieszczących lukratywne synekurki.

Do tego wszystkiego tęsknią pan Mazan i Makłowicz? Ja nie. Chłopskie dzieci z Małopolski nie tęsknią za tamtymi czasami. Może oni, krakowscy dziennikarze, liczą na to, że też załapaliby fuchę w jakimś pisemku? A jeśli pasaliby gęsi, z nogasami oblepionymi błotem i guanem? Drapaliby świerzb i wszy iskali? Co takiego wspaniałego jest w czasach zwycięstwa konserwatyzmu i zastoju? Za czym tęsknić? Za wojakiem Szwejkiem, którego autor pisze o absurdach obesranego przez muchy portretu. Strawestuję dzielnego wojaka i rzeknę, że dawniej to ludzie bywali mądrzejsi, chociaż co poniektóry to i wtedy bywał głupi.

Ślizganie się po powierzchni tekstu Haška, wyłapywanie komediowych smaczków. Niechęć dostrzegania upadku świata skarlałego, chorego i paskudnego. Nie chcę negować tamtych czasów, ale apoteoza? Czego, no właśnie czego? Co było tak wspaniałego w panowaniu Franciszka Józefa. U Makłowicza ślady widzę, brak higieny przy przygotowywaniu posiłków. Ewidentnie małopolskim brudkiem zajeżdża. Czysta koszula, ale majty obesrane. Nie widać, przecież, bo pod spodem.

Moja Galicja, różna. Jednakże jeśli czerpać wzorce, to zdecydowanie nie z czasów upadku i degrengolady. A poza tym też jestem z tych sans rire pęsów... Dobranoc Państwu.